Χαρτοπόντικας

Γραφές κι αναγνώσεις

Ο Κολοσσός του Μαρουσιού

Το Κολοσσό του Μαρουσιού είχα αρχίσει να τον διαβάζω πριν πολλά χρόνια αλλά τον άφησα στη μέση.

Πρόσφατα, λόγω ενός ανακαινισμένου ενδιαφέροντος για τον Σεφέρη είπα να διαβάσω το βιβλίο μέχρι τέλους για να δω τι λέει γι αυτόν και την παρέα του.

Το βιβλίο περιγράφει το ταξίδι του Χένρυ Μίλλερ στην Ελλάδα του ’40 λίγο πριν το ξέσπασμα του ελληνοϊταλικού πολέμου (τον είχε επίμονα καλέσει ο Λώρενς Ντάρελ να μας επισκεφτεί, ο οποίος Ντάρελ είχε εγκατασταθεί στην Κέρκυρα), την γνωριμία του με ένα μέρος της πνευματικής ελίτ της χώρας και τις περιηγήσεις του εντός κι εκτός Αθηνών.

Για πολλά χρόνια φιγουράριζε στα σταντς των ξενόγλωσσων βιβλίων σε τουριστικές περιοχές μιας κι είναι ένα από τα λίγα ξένα βιβλία που μιλάνε για τη σύγχρονη Ελλάδα και μάλιστα με εξαιρετικά κολακευτικά λόγια.

Κι εδώ αρχίζει το πρόβλημα.

Γιατί ο ενθουσιασμός του Μίλλερ για την Ελλάδα είνα ο ενθουσιασμός με τον πρωτογονισμό της και την οπισθοδρομικότητά της.

Μέσα στην φτώχεια και την ανέχεια ο Μίλλερ ανακαλύπτει ίχνη «θεϊκού» στοιχείου, μπερδεύει συνειδητά ή ασυνείδητα την κλασσική Ελλάδα με τη σύγχρονη και διατείνεται τέλος ότι το ταξίδι επέφερε μια πνευματική μεταμόρφωση σ’ αυτόν, πέραν κάθε προσδοκίας.

Για να καταλάβει κανείς λίγο τα παραπάνω, (που σήμερα ακούγονται επιπόλαια εως αφελή), πρέπει να τα τοποθετήσει μέσα στον πνευματικό κόσμο του Μίλλερ, ενός Αμερικάνου δηλαδή που έχει αρνηθεί το αμερικάνικο όνειρο, τον δυτικό τρόπο ζωής και τον δυτικό άνθρωπο συλλήβδην . Που έχει αφήσει πίσω την γενέτειρά του Νέα Υόρκη, και μετά πολλά χρόνια ζωής στο Παρίσι κάνει αυτό το «πήδημα» σε μια τριτοκοσμική χώρα -την Ελλάδα του ’40- για να ανακαλύψει το ανθρώπινο και το ανόθευτο, στοιχεία που δεν λείπουν από την Ελλάδα του τότε αλλά κι από κάθε λαό σε προ- ή πρωτοβιομηχανικό στάδιο εξέλιξης.

Εξ αυτού του λόγου, εκδηλώνει έντονα την αποστροφή του προς τους έλληνες που έχουν κάποια συνάφεια με τη δύση: είτε μετανάστες εξ Αμερικής που επέστρεψαν και νοσταλγούν τη θετή πατρίδα, είτε διανοούμενους που στρέφονται προς τη δύση για καθοδήγηση. Παρόλαυτα η γνώμη του για την ομάδα Σεφέρη (αν μου επιτρέπεται να την λέω έτσι) είναι εγκωμιαστική, αν και δείχνει να βαριέται με τις ιντελεκτουέλ αναζητήσεις και συζητήσεις τους.

Η πρόζα του Μίλλερ είναι εξαιρετικά πλούσια, πολλές φορές απρόσμενη στις κορώνες της, ή ακόμα και σουρεαλιστική: θυμάμαι ας πούμε την ιστορία που πλάθει για τον Αγαμέμνωνα και τους δυό γυιούς του: τον Επαμεινώνδα και τον Λουϊς Άρμστρονγκ (!).

Αυτή η πληθωρική πρόζα είναι τελικά που σε παρασέρνει κι όχι η μάλλον απλουστευτική θεώρηση των πραγμάτων. Και φυσικά η προσωπικότητα του Γιώργου Κατσίμπαλη όπως σκιτσάρεται μέσα απ’ αυτήν.

Η μέρα προς μέρα διήγησή του της παραμονής στους διάφορους ελληνικούς τόπους σε μεταφέρει σε οικείους χώρους αλλά ειδωμένους από μια άλλη οπτική γωνία. Τα πάντα περιβάλλονται από ένα εξώκοσμο φώς κι οι άνθρωποι από μια μυθιστορηματική αχλύ.

Αν τα ονόματα και τα τοπωνύμια δεν ήταν ελληνικά, θα μπορούσα κάλλιστα να ανάγω τις περιγραφές του σε προσωπικές μου εμπειρίες από χώρες της Μέσης Ανατολής.

Τελικά τι μένει από την ανάγνωση; Ακριβώς αυτό: το κλίμα, η ατμόσφαιρα, το ψυχικό νέφος που δημιουργεί και νοιώθεις να σε περιβάλλει πολλή ώρα αφού έχεις κλείσει το βιβλίο.

Αλλά μήπως αυτό δεν είναι ίδιο των καλών βιβλίων; Από τον Κώδικα Ντα Βίντσι με τις περιπλοκές και τις αποκαλύψεις δεν μου έχει μείνει απολύτως τίποτα. Από τον Κολοσσό κρατάω ακόμα τον μετεωρισμό του ύψους του.

Advertisements

Single Post Navigation

14 thoughts on “Ο Κολοσσός του Μαρουσιού

  1. Εμένα που μ’ αρέσει πολύ ο Σεφέρης, μου δημιουργήθηκε απ’ το γραπτό σου η επιθυμία να το διαβάσω, για το άρωμα παλιάς Ελλάδας, παλιάς εποχής, Σεφέρη κτλ.

  2. @αλεπού Αξίζει τον κόπο κι ακόμα περισσότερο στα Αγγλικά, που είναι πολύ πλούσια. Δεν ξέρω πως είναι στη μετάφραση

  3. εγώ διάβασα τον Κολοσό του Μαρουσιού μεγάλος σχετικά, και αφού είχα διαβάσει όλα του τα υπόλοιπα ‘σκανδαλιστικά’ έργα (Τροποικοί, Σεξους νέξους πλέξους, μαύρη άνοιξη κλπ). Αυτό που με σόκαρε Στον Κολοσό ήταν πως, διάβολε, ήεξερε να γράφει ΠΟΛΥ καλά ο Μίλερ και η περιγραφή αυτής της ελλάδας που λες είναι εντελώς διάφανη (και προσωπικά μου θυμίζει συνειρμικά τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες από την ελληνική ύπαιθρο του Καρτιέ Μπρεσσόν).

    Σχετικό και άσχετο μαζί: έχεις διαβάσει την τετραλογία της αλεξάνδρειας του Νταρρέλ;

  4. Μου φαίνεται πως θα πάω να το αγοράσω…σήμερα κιόλας!

  5. Ωραία τα λέτε κύριε Χαρτοπόντικα . :))

  6. είδες που και η οπισθοδρομικότητα γοητεύει;

  7. @Basileios Πολύ καλή η παρομοίωση με τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες! Όσο για τον Ντάρελ είναι προγραμματισμένος για μετά από .. δέκα άλλα 🙂

    @Αν Λου Ωραία, να μας πεις και πως θα σου φανεί

    @ellinida Ευχαριστούμε μις ελληνις

    @markos-the-gnostic Τον Μιλλερ. Εμένα με γοητεύει η κατα-γραφή της

  8. Πιο πολύ σχετικό παρά άσχετο, Βασίλη, κι εμένα το μυαλό μου εκεί πήγε αμέσως…

    Άρχισα απο την τετραλογία του Ντάρρελ, και μετά κόλησα μ αυτή την παρέα: Ντάρρελ, Σεφέρη, Κατσίμπαλη, Μίλλερ, αυτή την περιγραφή της Ελλάδας την τόσο διαφορετική απ την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας…
    Να μην πω πολλά λόγια, ο καθένας απο κάτι μαγεύεται-δεν έχω καταλάβει ακόμη το γιατί.

    Το Αλεξανδρινό Κουαρτέτο μην το αργείς… για μένα -όπως και οι Ακυβέρνητες Πολιτείες- θέλει πολλές αναγνώσεις σ΄αυτή τη ζωή, που η καθεμιά ανοίγει άλλα παράθυρα κι άλλους δρόμους μέσα μας.
    Στα ελληνικά το έχω διαβάσει-είναι εκπληκτική η μετάφραση του Αιμίλιου Χουρμούζιου, όμως μερικές παραγράφους απο το Κουαρτέτο που διάβασα στα αγγλικά στο βλογ του Kevlarsoul μου φάνηκαν το ίδιο (και περισσότερο ίσως) μαγευτικές απο τα ελληνικά.

  9. Ενα από τα βιβλία που όλο λέω να διαβάσω κι όλο μού διαφεύγει.

    Να συστήσω κι εγώ άλλο ένα εξαιρετικό βιβλίο που αναφέρεται στην Ελλάδα; Δεν χρειάζεται να είσαι λάτρης της ΕΦ για να απολαύσεις το «Επιστροφή στη γη’ του Ρότζερ Ζελάζνυ. Σε πολύ καλή μετάφραση του Πάνου Κουρτουμπούση, εκδόσεις Τρίτων.

    Σ:)))

  10. Πρέπει να το διαβάσω, επιτέλους…

  11. @lemon Ναι, το αλεξανδρινό κουαρτέτο κι οι ακυβέρνητες πολιτείες… Ξέρεις, μερικά βιβλία πρέπει να διαβάζονται στον κατάλληλο χρόνο. Από καιρό νοιώθω να με καλούν αλλά φαίνεται δεν έχει έρθει η ώρα τους. Πλησιάζει πάντως…

    @Μαύρος Γάτος Προτάσεις για βιβλία δεχόμαστε μόνο με ποστ; Έτσι μ’ ένα σχολιάκι θα καθαρίσεις ;
    😉

    @Πάνος
    Παρηγορήσου. Εμένα μου πήρε πάνω από 20 χρόνια η απόφαση 😀

  12. Εμένα μου άρεσε το βιβλίο -πέρασαν πολλάαάάά χρόνια που το έχω διαβάσει!- επειδή είναι το μοναδικό όπου έχει καταγραφεί η πληθωρική προσωπικότητα του Κατσίμπαλη. Ο ίδιος δεν άφησε στίγμα της παρουσίας του στις Τέχνες και κανείς από όσους βοήθησε και στήριξε και ανέδειξε δεν έστερξε να γραψει δυο κουβεντούλες για αυτό το… θωρηκτό που λεγόταν Κατσίμπαλης. Αθάνατη αγνωμοσύνη των ελληναράδων -έστω και αν αυτοί καθιερώθηκαν ως ποιητές, λογοτέχνες, δραματουργοί, κλπ κλπ.
    Ευτυχώς, ένας, Ο Μέγας αμερικανός, βρέθηκε να γράψει ολόκληρο μυθιστόρημα να ξεστραβώσει τις γενιές του μέλλοντός μας. Εξωθεν η καλή μαρτυρία λοιπόν. Τι να πει κανείς…

    ΜΠΡΑΒΟ κι ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΧΕΝΡΥ

    🙂

  13. @Ροδιά Δεν είμαι σίγουρος αν ήταν αυτού του Κατσίμπαλη ή του πατέρα του, αλλά υπάρχουν μια σειρά εργογραφίες που φέρουν το όνομά του: του Καβάφη, του Παλαμά, του Σικελιανού είναι μερικές που θυμάμαι πρόχειρα.
    Όμως έχεις δίκιο, θα άξιζε μια μνεία από τους λοιπούς του κύκλου του. Ο Σεφέρης έχει στις Δοκιμές ένα κείμενο για τον θάνατο του πατέρα Κατσίμπαλη αλλά τίποτα για τον φίλο του (πάλι αν θυμάμαι καλά)

  14. Παράθεμα: Πίσω στην τρύπα μας « Χαρτοπόντικας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: