Χαρτοπόντικας

Γραφές κι αναγνώσεις

Εξ αφορμής

Ο φίλος mpampakis, πονηρώ τω τρόπω (με ένα pingback), μου έστειλε μια πρόσκληση γι άλλο ένα παιχνίδι, αυτό με τα επτά βιβλία.

Έχω δηλώσει όμως ότι δεν θέλω να συμμετάσχω σε άλλα τέτοια παιγνίδια και παρότι διατρέχω τον κίνδυνο να θεωρηθώ σπαστικός και αγενής απέναντι σ’ αυτόν που με προσκαλεί, λέω να εμμείνω στη θέση μου.

Η συγκεκριμένη πρόσκληση όμως, μ’ έβαλε σε μια τροχιά σκέψης που θα εκθέσω παρακάτω, γιατί τα βιβλία είναι το αγαπημένο θέμα του μπλογκ.

Καθώς έφερνα στο νου μου συγγραφείς κι έργα τους, προσπαθώντας να απαντήσω στον εαυτό μου αν θα μπορούσα να συντάξω μια λίστα, όχι με εφτά, αλλά με αγαπημένα βιβλία γενικώς, σταμάτησα στον Γκυ Ντε Μωπασάν, τα διηγήματα του οποίου έχει μεταφράσει πολύ ωραία ο Φοίβος Πιομπίνος στην παλιά έκδοση του Ηριδανού.
Αυτή η έκδοση -η παλιά- ήταν κι η εισαγωγή μου σε ένα συγγραφέα που πολύ αγάπησα κι εκτίμησα. Τα διηγήματα του Μωπασάν, πολλά και ποικίλα, έχουν ένα κοινό, σχεδόν καθολικό, χαρακτηριστικό: στο τέλος πάντα κάποιος πεθαίνει.

Γκυ ντε Μωπασάν

Είναι αυτή η τραγική διάσταση της ζωής που κατατρέχει τον συγγραφέα. Ακόμα κι οι ιστορίες που ξεκινάνε εύθυμα, έχουν ‘κακό’ τέλος. Και νομίζω ότι καταλαβαίνω αυτή την εμμονή. Δεν είναι κάποια μακάβρια διάθεση του γράφοντος, ή τουλάχιστον, αν υπάρχει, δεν είναι μόνο αυτή. Πολλές φορές έχω σκεφτεί ότι για να αποφανθεί κανείς για ένα άνθρωπο, πρέπει να δει τη ζωή του να κάνει τον πλήρη κύκλο της. Σπάνια μας δίνεται αυτή η δυνατότητα για τους γνωστούς μας, κι όταν συμβαίνει, δεν καταφεύγουμε σε κρίσεις ή συμπερασματολογίες αλλά σε κλάμματα.

Είναι όμως κάτι που ασύνειδα αρεσκόμαστε να διαβάζουμε. Το κάνουμε όταν διαβάζουμε τις παντός είδους βιογραφίες, σύντομες στον τύπο ή εκτενείς σε βιβλία.

Το θέμα μου όμως δεν είναι αυτό. Το θέμα που θέλω να καταλήξω είναι το διήγημα, αυτό το λογοτεχνικό είδος που έχει περιπέσει σε παρακμή και θεωρείται απλώς το πρώτο βήμα ενός συγγραφέα.

Προσωπικά, είμαι λάτρης της σύντομης έκφρασης. Γι αυτό και στην ποίηση, ας πούμε, εκτιμώ είδη όπως το χαϊκού ή το σονέτο. Έβρισκα πάντα κουραστική την επική ποίηση, κι ας έχουν γραφτεί αριστουργήματα.

Το ίδιο ισχύει και με τα μυθιστορήματα. Με δυσκολία τελειώνω όσα τελειώνω, ενώ στρατιά ολόκληρη μισοδιαβασμένων κοιμάται στην βιβλιοθήκη μου.

Αντίθετα, εκτιμώ ιδιαίτερα το διήγημα. Το μυθιστόρημα, που είναι το mainstream λογοτεχνικό είδος, είναι αυτό που είναι επειδή αυτό θέλουν πια οι εκδότες. Ενώ το διήγημα ήταν αυτό που ήταν, επειδή το συνεπικουρούσε η δημοσίευση στον τύπο και περιοδικά στην χρυσή εποχή του.

Το διήγημα έχει και ένα επιπλέον ενδιαφέρον για τους ιστολόγους που λογοτεχνίζουν: είναι το είδος που μπορεί να επιβιώσει -υπό προϋποθέσεις- στην διαδικτυακή λογοτεχνία.

Τρεις διηγηματογράφοι έχουν κερδίσει την αμέριστη εκτίμησή μου.

  • Ο πρώτος είναι ο προαναφερθείς Μωπασάν. Επιλέγω το διήγημα «Ο φόβος«.
  • Ο δεύτερος είναι ο Βιζυηνός, την περίπτωση του οποίου θεωρώ μοναδική για τα ελληνικά γράμματα, και που ατυχώς η καθαρεύουσα και η προϊούσα αγραμματοσύνη τον αποξενώνει από τις νέες γενιές. Χωρίς όμως καθαρεύουσα δεν  θα ήταν αυτό που είναι. Στο Βιζυηνό μυήθηκα από την Άννα Κοκκίνου στην αξέχαστη εκείνη παράσταση «Μορφές από το έργο του Βιζυηνού«. Επιλέγω το διήγημα «Ποίος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου»

Γεώργιος Βιζυηνός

  • Τον τρίτο τον ανακάλυψα μόνος. Κι είναι μια μνημειώδης μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας, κι αρκετά σύγχρονη.
    Χόρχε (=Γιώργος) Λουίς Μπόρχες. Εντελώς διαφορετικός από τους άλλους δύο, κινούμενος σε κόσμους φανταστικούς κατά κύριο λόγο, εντρυφώντας σε κάθε μυστικιστική παράδοση χωρίς να πιστεύει σε θεούς και δαίμονες, το πρότυπο του χαρτοπόντικα in every respect! Επιλέγω το διήγημα «Το άλεφ»

Χόρχε Λουίς Μπόρχες

Σ’ αυτούς τους τρεις αφιερώνω αυτό το ποστ, κι αν μπορούσα, σ’ αυτούς θα έστελνα μια πρόσκληση να γράψουν τις δικές τους τρεις αφιερώσεις …

Advertisements

Single Post Navigation

7 thoughts on “Εξ αφορμής

  1. Ο Βιζυηνός είναι εξαιρετικός,

    ο Μωπασάν ιδιοφυία το λιγότερο,

    και ο Μπόρχες μου άρεσε πολύ παλιά – για κάποιο λόγο δεν μπορώ να τον διαβάσω εδώ και πολλά χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζω την αξία του.

  2. Με την προτίμηση σου στα διηγήματα και γενικά στην σύντομη έκφραση, σκέφτηκα ότι «ουκ εν τω πολλώ το ευ» και στην συγκεκριμένη περίπτωση οι 3 συγγραφείς που αναφέρεις είναι πιο πολύ κι από ευ!

  3. I ve made this letter long because I do not have the time to make it short.

    σαν το γιαπωνέζικο γεύμα: μικρές δόσεις από πολλες γευσεις.

  4. @the_return Καταλαβαίνω τι λες για τον Μπόρχες. Έχω την εντύπωση ότι φταίει το φανταστικό περιεχόμενο. Ο Μπόρχες πέρασε μια ζωή στα βιβλία με ελάχιστες εμπειρίες. Ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν γράφει, μοιραία θα καταφύγει στη μνήμη του (=τα διαβασμάτά του) ή στο φανταστικό για ν’ αντλήσει έμπνευση. Κι αυτό μας δυσκολεύει γιατί βρίσκουμε ελάχιστα σημεία ταύτισης όσο και να τον θαυμάζουμε. Νομίζω ότι ο σωστός τρόπος να διαβάζει κανείς Μπόρχες είναι από λίγο και αραιά.

    @αλεπού Ναι, είναι και πολύ και ευ!

    @βασιλειος πολύ έξυπνη η ατάκα !

  5. Ούτε σπαστικός ούτε αγενής. Σε καμία περίπτωση. Κι εγώ άλλωστε έχω κομματάκι κουραστεί με τις απανωτές διαδικτυακές αλυσίδες.

    Για μάλλον προφανείς λόγους πάντως ήθελα να δω μια λίστα με αγαπημένα σου βιβλία, γιαυτό και…σου την έπεσα. 🙂

    Καλό βράδυ!

  6. το μυθιστόρημα είναι θα έλεγα μια ζωή, το διήγημα ένας περίπατος και το ποίημα ένας σπασμός

  7. @mpampakis Ευχαριστώ φίλε. Δεν ξέρω αν σου ικανοποίησα λίγο την περιέργεια

    @markos-the-gnostic ωραία φράση αλλά η αναλογία δεν είναι δίκαιη: το διήγημα είναι περίπου το 1/10 του μυθυστορήματος. Ο περίπατος είναι κάτι πολύ μικρότερο. Το ποίημα είναι ένας σπασμός αλλά μπορεί να είναι και μόνιμος, σαν χρόνια νόσος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: