Χαρτοπόντικας

Γραφές κι αναγνώσεις

Γενναιόδωρος νέος κόσμος

Η παράφραση του τίτλου του έργου του Άλντους Χάξλευ δεν είναι τυχαία. Ούτε κι η εξ αυτού, έμμεση αναφορά σε ένα μελλοντικό κόσμο.
Η αφορμή για το παρόν ήταν μάλλον ασήμαντη: ένα ποστ της magica με κατεύθυνε στο deviantArt το οποίο αγνοούσα.
Στο deviantArt μπορεί να βρει κανείς όλων των ειδών τις καλλιτεχνικές δημιουργίες να διατίθενται με άδεια Creative Commons. Οι εικαστικές, γραφιστικές δημιουργίες ήταν το μόνο κομμάτι που μου έλειπε απ’ αυτό το πάζλ. Γιατί κείμενο, φωτογραφία, γραφή και βίντεο τα είχα δει να διατιθενται με ανάλογες άδειες, κι όχι απλώς ‘δει’ αλλά κατά κόρον χρησιμοποιήσει στο μπλογκ μου ή στα podcast.

Το κλικ που ανέφερα ήταν η συνειδητοποίηση της πληρότητας αυτής της δωρεάν προσφοράς και της έκτασής της. Της δυνατότητας να προσφέρεις καινούργιο περιεχόμενο, χρησιμοποιόντας, ανασυνδιάζοντας, προσθέτοντας κι επαυξάνοντας το δωρεάν υπάρχον.

Κι αν μείνουμε δω, βλέπουμε μόνο την χαριτωμένη και γραφική όψη του πράγματος.

life_drawing_11_9_06_by_simonpaterson.jpg

by simonpaterson

Ας προσπαθήσουμε να σηκώσουμε το κάλυμμα.

Η ανθρώπινη οικονομική δραστηριότητα έτσι όπως την γνωρίζουμε στα χρόνια της γραπτής ιστορίας αλλά κι έτσι όπως την εικάζουμε στα παλαιότερα, βασίζεται σε ένα πολύ απλό κανόνα: «do ut des», ήτοι δίνω για να δώσεις.
Οι οικονομικές συναλλαγές έχουν πάντα τη φύση του ένα προς ένα, είτε αυτές αφορούν άτομο με οργανισμό, είτε άτομο με άτομο, είτε οργανισμό με οργανισμό (όπου οργανισμός θα μπορούσε να είναι ένα κράτος, ένας θεσμός όπως η εκκλησία, ή στην κοινότερη περίπτωση, μια εταιρεία). Το ένα μέρος δίνει για να ή αφού το άλλο μέρος δώσει. Χωρίς αυτήν την ταυτόχρονη αμοιβαιότητα τίμια συναλλαγή δεν νοείται.

Η ιστορία των συναλλαγών ξεκινάει εμπράγματα: σου δίνω κάτι π.χ. κρέας, για να μου δώσεις κάτι άλλο, π.χ. στάρι. Η ροή πραγμάτων ή υπηρεσιών είναι από και προς τις δυο μεριές.
Στην πορεία επινοείται το χρήμα, το οποίο αποσυσχετίζει χρονικά τις ροές: τώρα παίρνω κάτι και πληρώνω με χρήμα, κι αργότερα δίνω κάτι και πληρώνομαι με χρήμα.

Στην περίπτωση της πνευματικής δημιουργίας, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Γιατί το προϊόν της πνευματικής δημιουργίας μπορεί να είναι δυνάμει αθάνατο. Ένα τραγούδι που περνάει από γενιά σε γενιά ή από στόμα σε στόμα, δεν χάνεται ποτέ, κι ένα βιβλίο σαν περιεχόμενο, είναι υπέρτερο από το βιβλίο σαν μάτσο χαρτιά. Η εφαρμογή του συναλλακτικού μοντέλου στην πνευματική δημιουργία έχει λοιπόν από γεννησιμιού προβλήματα.
Πληρώνω τον καλλιτέχνη να μου τραγουδήσει και στην ουσία τον αμοίβω για την υπηρεσία που προσφέρει στην συγκεκριμένη στιγμή. Ο δημιουργός όμως, που προσφέρει ένα έργο που μπορεί να ζει στο διηνεκές, πως πρέπει να αμοιφθεί; Μήπως η έννοια της αμοιβής, η στενά και εμπράγματα περιορισμένη, είναι ασύμβατη με την πνευματική δημιουργία;

Παρακολουθούμε τα τελευταία χρόνια να αναπτύσεται μια συνεργατικότητα μεταξύ των δημιουργών που αποβαίνει και προς όφελος τρίτων. Πηγή της συνεργατικότητας είναι το αξίωμα ότι μπορείς να μετέχεις αν δεν περιορίζεις τη συμμετοχή των άλλων. Ακόμα καλύτερα, αν προσφέρεις κι εσύ.
Στο χώρο του μπλογκιν, του ποντκαστιν, της ελεύθερης καλλιτεχνικής δημιουργίας, φυτεύονται αυτή τη στιγμή οι σπόροι ενός καινούργιου οικονομικού παραδείγματος. Ενός παραδείγματος που οδηγεί σε αφθονία εν ελευθερία.
Μπορώ να μετέχω στο σύνολο ενός πνευματικού πλούτου, χωρίς να κουνήσω δαχτυλάκι, αρκεί να μην εμποδίζω τη συμμετοχή των άλλων. Και σίγουρα, το φιλότιμο δεν θ’ αφήσει τους περισσότερους να μείνουν εκεί. Θα θελήσουν να δώσουν.

Κι αυτό το απλό, είναι ένα βήμα πριν από την ουτοπία. Γιατί όταν ο κόσμος εθιστεί σ’ αυτή την πρακτική, θα σκεφτεί πολύ απλά να την εφαρμόσει κι εκτός των πνευματικών δημιουργημάτων. Στο χώρο των καθημερινών συναλλαγών. Στο φαϊ και στο ρούχο, στην υγεία και στη διασκέδαση. Στο σπίτι και στο μηχάνημα τα κουμπιά του οποίου πατάω τώρα. Πράγμα που οδηγεί σε μια νέα ιδέα της κοινοκτημοσύνης. Της κοινοκτημοσύνης που δεν αναφέρεται στη νομή του υπάρχοντος πλούτου, αλλά στην από κοινού δημιουργία και διάθεση νέου.

Είναι βέβαιο ότι δεν θα ζήσω να το δω, αλλά και μόνο η ελπίδα ότι κάποτε μπορεί να συμβεί, κάνει τη ζωή, worth living.

Advertisements

Single Post Navigation

8 thoughts on “Γενναιόδωρος νέος κόσμος

  1. ενδιαφέρουσα αναδρομή αλλά όλα αυτά έχουν μια προϋπόθεση που δεν είναι καθόλου πλέον σίγουρη, την ύπαρξη περιβάλλοντος και συνθηκών για επιβίωση. η ζωή εμπεριέχει μια τεράστια ειρωνία: μπορεί να φτάσει σε τρομερές επιτεύξεις, αλλά μπορεί να χαθεί ολοκληρωτικά από τη μια στιγμή στην άλλη, γιατί βασίζεται σε μια απλή και ταπεινή βάση, η οποία ανά πάσα στιγμή μπορεί να εκλείψει…

  2. Μ’ έβαλες σε σκέψεις σχετικά με τα της πνευματικής δημιουργίας. Ναι, η έννοια της αμοιβής σε στενά πλαίσια είναι ασύμβατη για το καλλιτεχνικό «προϊόν». Τα οφέλη που εισπράττουμε απ’το πνευματικό δημιούργημα κάποιου, απευθύνονται και στον ψυχικό και συναισθηματικό μας κόσμο κι εκεί τα κέρδη είναι ανυπολόγιστα.

  3. Σχετικά με την ανταλλαγή που γράφεις, τα πράγματα τρεχουν γρήγορα, μπορεί και να το δούμε!!!
    Το deviantArt το γνωρίζω εδώ και λίγα χρόνια, αλλά νόμιζα πως ήταν ευρύτερα γνωστό…
    Κάτι παρόμοιο (στα στενά ντόπια πλαίσια) είχα προσπαθήσει με το kivernologotexnia.com, ένα χώρο ανταλλαγής και συνεργασίας παραγωγών κειμένων, εικόνας, ήχου, αλλά -δυστυχώς- δεν ευωδόθηκε η προσπάθεια. Είμαστε κολλημένοι ακόμα με την ιδιοκτησία 😦 και αντιδρούμε στα «ελληνικά χέρια», οπότε, το παράτησα -προς το παρόν.
    Για μένα καινούργιο είναι τα azureous, Torrent, κλπ.

  4. @markosthegnostic ναι, κι ο ήλιος θα σβήσει κάποτε, αλλά αυτό δεν πρέπει να είναι αφορμή για παράλυση

    @αλεπού εμένα αυτό που μου το κάνει παράλογο είναι το ότι ένα πνευματικό δημιούργημα μπορεί να ‘ζήσει’ για πάντα, άρα με ποιά αμοιβή θα πολλαπλασιάσουμε τις στιγμές μέχρι το για πάντα για να πάρουμε το fare price?

    @rodia Αλοίμονο αν δεν το ήξερες εσύ. Εγώ πάλι είμαι ξέρω τα torrent κάτι χρόνια 😉

  5. Προσωπικά, πολύ φοβάμαι ότι θα ζήσω να δω το αντίθετο ακριβώς να συμβαίνει. Το δωρεάν του δικτύου να μανατζάρεται και να πωλείται έναντι αντιτίμου, έστω κι αν δεν είναι μια ευθεία συναλλαγή. Διαφημίσεις, εταιρείες, το προϊόν είναι πάντα προϊόν και κάποιος το παράγει, κάποιος το διαχειρίζεται, κάποιος το πουλά, κάποιος το χρησιμοποιεί ή το απολαμβάνει. Υπάρχουν όμως και αντίτιμα όπως η δόξα ή η αναγνώριση ή η καθιέρωση στη συνείδηση που είναι μεν μετρήσιμα αλλά όχι πάντα με οικονομικά μεγέθη.
    Ποιος ο ρόλος του διαδικτύου σε αυτά; Πόση σημασία δίνουμε και πόσο εκτιμούμε την καλλιτεχνική παραγωγή μέσα στο δίκτυο; Στη συνείδησή μας είναι ισότιμη με την κλασική αναλογική δημιουργία; Και ποια η σημασία της τεχνολογίας; Όποιος πατάει κουμπάκια είναι ένας εν δυνάμει καλλιτέχνης του νέου μέσου; Και πώς εμείς οι ίδιοι είμαστε διατεθειμένοι να διαχειρστούμε την ελευθερία του δικτύου; Πώς θα νιώσω αν τα κείμενά μου ανατυπωθούν και αποφέρουν χρήματα σε άλλους; Αν φέρουν χρήματα σε μένα; Είναι το δίκτυο το όχημα του κάθε πικραμένου που δεν έχει κονέ; Και ποιος ο λόγος να καταδικάζουμε το δίκτυο αποκλειστικά στο ρόλο της προθήκης όταν έχει τόσες δυνατότητες; Και σαν αποδέκτες των πολιτιστικών προϊόντων, πόσο επωφελούμαστε, στηρίζουμε ή διαδίδουμε τα νέα έργα; Και εν πάσει περιπτώσει, είναι νέα έργα ή απλά νέα υλικά;

  6. Είναι πολλά ακόμα που μου έρχονται στο μυαλό σχετικά, γενικά η δημιουργία στο δίκτυο και η διαχείρησή της είναι ένα θέμα που με έχει απασχολήσει αρκετά τα τελευταία χρόνια, μέσω ομάδων ή και ατομικά, γι αυτό ίσως το παραπάνω σχόλιο είναι λίγο αχταρμάς. Σόρι 🙂

  7. μακάρι, αν και εμένα μου φαίνεται λίγο ουτοπικό αυτό!

  8. @mauve_all Προσωπικά, πολύ φοβάμαι ότι θα ζήσω να δω το αντίθετο ακριβώς να συμβαίνει.
    Το αντίθετο συμβαίνει ήδη και συνέβαινε πάντα. Δεν έχεις να το φοβηθείς.

    @Κροτκαγια Δεν είναι ουτοπία, είναι κάτι παρεμφερές: όραμα. Αλλά όπως μας διδάσκαν και στα μπίζνες σχουλς, το όραμα κινητοποιεί…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: