Χαρτοπόντικας

Γραφές κι αναγνώσεις

«Ευτυχώς, πιο ωραίος κι από Έλληνας»

«Ευτυχώς, πιο ωραίος κι από Έλληνας», έγραψε κάποιος στο βιβλίο επισκεπτών της έκθεσης για το Νίκο Εγγονόπουλο, στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς. Για κάποιο λόγο η φράση μου καρφώθηκε στο μυαλό. Εύκολα θα μπορούσα να την ερμηνεύσω με αναφορά στο τώρα. Αλλά ο Εγγονόπουλος αφορά τον περασμένο αιώνα.

Περιδιαβαίνοντας τις δύο αίθουσες με τα έργα του (μια με σχέδια, αγιογραφίες από τον καιρό της μαθητείας στον Κόντογλου, σκηνικά και κουστούμια αρχαίου θεάτρου και χοροδράματος, και μιαν άλλη, μεγαλύτερη, με άφθονους πίνακες και ποιήματα του ζωγράφου) είχα την σαφή αίσθηση ότι ο Εγγονόπουλος αναζητά κι ανακαλύπτει μια Ελληνικότητα. Κάπου στους τοίχους ομολογούσε ο ίδιος πως ανακάλυψε την Ελλάδα μέσω της Δύσης, και βρήκα αυτήν την ομολογία του ενδεικτική της ποιητικής και της ζωγραφικής του.
Στις άτακτες αισθητικές κατηγορίες του μυαλού μου, ο Εγγονόπουλος φέρνει του Ντε Κίρικο. Είναι γιός του ζωγράφου στοχαστή αλλά δεν είναι στοχαστής ο ίδιος.
Τα αρχιτεκτονικά μοτίβα , οι θάλασσες, οι μορφές ανδρείκελα, τα αγάλματα και τα κομμάτια αγαλμάτων, τα διάσπαρτα αντικείμενα που αποκτούν μια συμβολική διάσταση (ο κύβος, ο κώνος η σφαίρα, τα ψάρια κτλ), τα εσωτερικά των δωματίων με τα χάσκοντα παράθυρα, ακόμα κι οι αρθρώσεις των σωμάτων, όλα μου ‘σημαίνουν’ Ντε Κίρικο.

Αλλά δεν είναι.

Ο Εγγονόπουλος άφησε το στοχαστή στο δωμάτιο και βγήκε στον κόσμο να ρεμβάσει και να ερωτευτεί, να μάθει και να διδάξει. Η πρόθεσή του είναι ποιητική, η εκτέλεση αισθητική. Γι αυτό το χρώμα του πλούσιο. Θα μπορούσα να τον πω κολορίστα, γιατί σπάνια σε έργα του δεν συναντάς και τα 7 χρώματα της ίριδας.

Έχοντας σαν γλώσσα τη στοχαστική γλώσσα του Ιταλού, αλλά και της Βυζαντινής τέχνης και με μια αφαίρεση που φαίνεται να έχει καταγωγή στον Παρθένη (που επίσης ομολογει ο ίδιος ως δάσκαλο), ανασκαλεύει την ελληνική μνήμη. Με τα μάτια του Οδυσσέα που γυρίζει σε μια πατρίδα μετά από μάχες κι εξορίες (πήρε μέρος στον Ελληνοιταλικό πόλεμο ενώ τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε ως επί το πλείστον εκτός Ελλάδος). Η ματιά του δεν είναι ματιά πατριδοκάπηλου ή ιστορικού. Δεν τον αφορά το μεγαλείο της φυλής. Δεν είναι Παλαμάς. Δεν εμπνέει κάτι το εθνικό. Είναι απλά ένας άνθρωπος που ψάχνει το μακρινό του είναι. Κι από το σακούλι της συλλογικής μνήμης ανασύρει αντάμα Διόσκουρους και Ρήγα Βελεστινλή, μνήμες της Κατοχής και τον κανόνα του Πολυκλείτου ναύτη άγαλμα στο Πειραιώτικο τοπίο.

Στη ζωγραφική του δεν υπάρχει τίποτα σκοτεινό. Οι εικόνες στροβιλίζονται σε ένα σουρεαλιστικό άνεμο, από μια μόνιμη θύελλα που αναδεύει την ψυχή του ποιητή του Μπολιβάρ. Τα σώματα τέμνονται, λογχίζονται, τη θέση των μελών παίρνουν παράθυρα, καπέλα. Κεφάλια ζώων φυτρώνουν σε ανθρώπινους λαιμούς και χέρια ανεμίζουν σαν κουρέλια στον άνεμο. Σαν να ‘χουν πέσει από άγνωστη θύμηση, ψάρια, μάτια και χέρια με μανικέτια και μανικετόκουμπα, σαν σημεία στίξης, παρεμβάλλονται ανάμεσα στα σώματα. Και τα ρούχα, είτε απλοί μανδύες αρχαιόπρεποι σε ανδρικά κορμιά, είτε περούκες με καπελίνα πάνω από γυμνά γυναικεία στήθη, είτε φουστανέλες, είτε φούστες με φουρώ, γίνονται αφορμές για χρωματικούς λαρυγγισμούς. Στίλποντες, που θα ‘λεγε ο Εμπειρίκος.

Φεύγεις χορτάτος.

Advertisements

Single Post Navigation

8 thoughts on “«Ευτυχώς, πιο ωραίος κι από Έλληνας»

  1. Καλησπέρα αγαπητέ φίλε, με κάτι ποστ σαν και το δικό σου νιώθω τύψεις που πέφτω στην παγίδα της επικαιρότητας…

    Μην ξεχάσεις τα χαιρετίσματα στην σύζυγο 🙂

  2. Εξαιρετικό το ποστ σου.Αντάξιο του ποιητή.Από τα πιο ωραία κείμενα που διάβασα τη χρονιά που μας πέρασε για τον Εγγονόπουλο(ειδικά το σημείο για το εθνικό και το σακούλι της συλλογικής μνήμης) .Θα σου σύστηνα να βρεις το ημερολόγιο 2007 για τον Ε. , που επιμελήθηκε ο Χατζοπουλος αλλά είμαι βέβαιος πως θα το έχεις.

  3. χαίρομαι που επιτέλους άφησες την ξερή τεχνολογία και επανήλθες στη ζωή…

  4. Με καθυστέρηση βδομάδας γιατί έλειπα:

    @parafonos Ευχαριστώ μεσιέ, αλλά γιατί νοιώθεις τύψεις; Έκαστος στο είδος του κι ο Λουμίδης στους καφέδες 😉

    @ναυτίλος Σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και θα ακούσω τη σύσταση για το ημερολόγιο γιατί δυστυχώς δεν το έχω.

    @markosthegnostic «και τούτο ποιείν κα’ κείνο μη αφιέναι» 😉

  5. Μ’ αρέσει κι αυτή η πλευρά σου!
    Δυστυχώς στο γνωστό τραπέζι δεν τοποθέτησα
    πινακά του….

  6. Μάλιστα… μάλιστα… ρίχνουμε έναν Εγγονόπουλο και καθαρίζουμε για κανα μήνα…

  7. @kaloutsiki 🙂
    @Nina C Κακιασμένη :p

  8. Πολύ ωραία και ποιητική η κριτική σου. Φαίνεται πως ξέρεις καλά να «διαβάζεις» όχι μόνο χαρτιά αλλά και σχέδια και χρώματα.
    ΕΚΤ/Ελένη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: