Το Billy o’ Tea περιμένει τον Wellerman

Κάτω, στις νότιες θάλασσες, ανάμεσα Νέα Ζηλανδία και Χιλή είναι μια απέραντη υγρή έρημος. Η πιο λιγοταξιδεμένη θάλασσα του κόσμου. Μια ματιά στο χάρτη κάνει προφανές το γιατί: δεν υπάρχουν στεριές και νησιά, κι αν κάποιος θέλει να περάσει από τη μια μεριά του Ειρηνικού στην άλλη, υπάρχουν καλύτεροι δρόμοι.

Ο πρώτος που διέσχισε αυτή τη θάλασσα και μας άφησε πίσω μια περιγραφή του ταξιδιού του (μέσω του γραμματικού του Αντόνιο Πιγκαφέτα) ήταν ο Μαγγελάνος. Κι όταν έφτασε στην άλλη μεριά της, έχασε τη ζωή του.

Στο δικό μου φανταστικό πάνθεο, ο Νότιος Ειρηνικός είναι συνδεδεμένος με τα ονόματα των Χ..Φ. Λάβκραφτ, Ρ. Λ. Στήβενσον, Πωλ Γκωγκέν και Hugo Pratt.

Ο Λάβκραφτ τοποθέτησε το νησί του Κθούλου εκεί στη μέση του Νότιου Ειρηνικού, o Στήβενσον έζησε στη Σαμόα κι έγραψε πολλές ιστορίες εμπνευσμένος από τον Ν. Ειρηνικό, ο Γκωγκέν έζησε και ζωγράφισε στην Ταϊτή κι ο Hugo Pratt μας άφησε το αγαπημένο μου κόμικ του Κόρτο Μαλτέζε, την Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας που διαδραματίζεται σ’ ένα άλλο φανταστικό νησί, την Εσκοντίδα.

Εκεί, λοιπόν, στη δυτική άκρη αυτής της θάλασσας, στην Νέα Ζηλανδία, άνθισε για πολλά χρόνια η φαλαινοθηρία και γέννησε πολλές ιστορίες και θρύλους.

Σ΄αντίθεση με τη φαλανοθηρία του Βόρειου Ατλαντικού ή του Βόρειου Ειρηνικού, στη Νέα Ζηλανδία έφερναν τις φάλαινες στη στεριά για να τις τεχαμίσουν.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, κάποια αδέλφια με το όνομα Weller, εγκαταστάθηκαν στο Otakou, έξω από το Dunedin, στη Νέα Ζηλανδία, κι έστησαν μια επιχείρηση ανεφοδιασμού των φαλαινοθηρικών που έγινε γρήγορα θρύλος. O Wellerman ήταν ο εκπρόσωπος της εταιρείας που ερχόταν να τροφοδοτήσει τα φαλαινοθηρικά εν πλω. Και προφανώς αναμενόταν πως και πως από το πλήρωμα γιατί ανάμεσα στα εφόδια ήταν και ρούμι.

Στα παλιά ιστιοφόρα πλοία, πριν τις μηχανές ατμού, η βασική δύναμη για το χειρισμό του πλοίου ήταν η ανθρώπινη: ανέβασμα, κατέβασμα πανιών, άγκυρες, καμάκια, κουπιά στις βάρκες, αντλίες, βαρούλκα, γερανοί, όλα δούλευαν με την μυϊκή δύναμη του πληρώματος. Πολλές από αυτές τις δουλειές απαιτούσαν πολλά άτομα να συγχρονίζονται π.χ. στο τράβηγμα ένος σχοινιού, κάτι που το ναυτικό επάγγελμα ανά τον κόσμο, είχε ανακαλύψει ότι μπορεί να υποβοηθείται από τραγούδια. Ειδικά τραγούδια που έδιναν το ρυθμό για την εκτέλεση της δουλειάς. Τα τραγούδια αυτά στην Εγγλέζικη ναυτική παράδοση λέγονται shanties ή sea shanties.

Ένα τέτοιο ναυτικό τραγούδι είναι και το Wellerman που μιλάει για την αναμονή του πληρώματος για τον Wellerman που θα φέρει ζάχαρη, τσάι και ρούμι. Το τραγούδι έφερε ξανά στην επικαιρότητα το συγκρότημα The Longest Johns το 2018, αλλά η μεγάλη επιτυχία ήταν με την εκτέλεση του Nathan Evans (βίντεο) και τη βοήθεια του TikTok.

Το Wellerman θεωρήθηκε και παρουσιάστηκε σαν sea shanty ενώ είναι μπαλλάντα.

Το θέμα του τραγουδιού είναι ένα φαλαινοθηρικό, το Billy of Tea, που συναντάει μια right whale, μια μαύρη φάλαινα, και την καμακώνει. Οι φάλαινες αυτές είναι μπαλαινοφάλαινες, και το είδος που κατοικεί τον Νότιο Ειρηνικό, φτάνει τα 14 μέτρα μήκος και τoυς 23 τόνους. Η φάλαινα του Billy of Tea δεν λέει να το βάλει κάτω, βουτάει στο νερό και τραβάει πίσω της το καράβι. Αλλά κι ο καπετάνιος δεν λέει ν’ αφήσει τη φάλαινα να φύγει παρά την καταστροφή που φέρνει στο καράβι. Σαράντα μέρες τραβάει η φάλαινα το καράβι κι από κει κι ύστερα πηδάει στο θρύλο και χάνεται και κάποιοι λένε ακόμα το σέρνει. Και το καημένο το πλήρωμα κάνει υπομονή και περιμένει πότε θα ‘ρθει ο Wellerman να τους φέρει εφόδια που όλο και λιγοστεύουν.

Αυτή η υπομονή κι η προσμονή είναι η εξήγηση που δίνεται για την αναπάντεχη επιτυχία του τραγουδιού στον καιρό του κορωνοϊού. Γιατί αντανακλά τα αισθήματα των νέων αυτή την περίοδο.

Άλλωστε, το τραγούδι, λένε, ότι το έγραψε ένα έφηβος κάπου ανάμεσα στα 1860 – 1870, πολλά χρόνια μετά από το οριστικό κλείσιμο της επιχείρησης των αδελφών Weller.

Η ιστορία του μας θυμίζει λίγο τον Μόμπυ Ντικ αλλά το θέμα είναι πιο πολύ το πλήρωμα κι όχι η φάλαινα. Οι φουκαράδες, δηλαδή, που σε πολλές περιπτώσεις δεν έπαιρναν καν μισθό, αλλά μόνο είδη πρώτης ανάγκης. Γι αυτό στο μυαλό τους τριγυρίζει μια μόνο σκέψη κι επιθυμία:

Soon may the Wellerman come
To bring us sugar and tea and rum
One day, when the tonguing is done
We’ll take our leave and go

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s