Χαρτοπόντικας

Γραφές κι αναγνώσεις

Archive for the category “Λογοτέχνες”

Τα λερωμένα, τ’ άπλυτα, τα θαλασσοβρεγμένα

238825455_ec2403feab_m Σε μικρό ταξίδι αναψυχής σε νησί, πήρα να διαβάζω τη ‘Βάρδια’ του Νίκου Καββαδία. Έξυπνη επιλογή. Όταν ο φλοίσβος αχούσε στο παραθυρόφυλλο του δωματίου, εγώ φανταζόμουν πως ήταν από τις σελίδες που αναδύονταν. Κι όταν γυάλιζαν οι αναλαμπές του στο ταβάνι, καράβι γινόταν το ξενοδοχείο και κουκέτα το άνετο κρεββάτι.

Είναι βλάσφημο όμως στη μνήμη του βιβλίου και του ποιητή να ξεκινάω την αναφορά μου σ’ αυτό μ’ ειδυλλιακή σύγκριση. Γιατί η ‘Βάρδια’ δεν είναι ειδυλλιακή. Κι ο Καββαδίας δεν είναι Καρκαβίτσας. Έστιψε μες το βιβλίο αυτό ‘τα λερωμένα, τ’ άπλυτα, τα θαλασσοβρεγμένα’ χρόνια που πέρασε στη θάλασσα, κι ας ήταν για ρούχα που είχε σκαρώσει αυτή τη φράση. Τα ρούχα που έφερνε μετά από πολύμηνα ταξίδια, ή αυτό ή όμοιος του, σε κάποια γυναίκα, μάνα ή αδελφή για να τα πλύνει.

Μάταια.

Γιατί από τα ρούχα η βρώμα φεύγει αλλά το στίγμα του ναυτικού είναι ανεξίτηλο. Σαν κακοφορμισμένο τραύμα. Ένα τραύμα που κουβαλούσε ο ποιητής μάλλον πριν καν δει νερό αρμυρό. Πριν αρχίσει να μετράει τα μήκη και τα πλάτη με κρεββάτια αγίων πορνών. Πριν σκαρώσει ανθρώπους που γίναν στίχοι κι επιβιώσει από περιπέτειες που μετενσαρκώθηκαν σε ιστορίες.

Προσχηματική αφήγηση ένα ταξίδι του ‘Πυθέας’ στις θάλασσες τις Ανατολής. Ένας δόκιμος που έχει κολλήσει σύφιλη (;), ένα μαρκόνης alter ego του ποιητή, που τον συνδράμει και τον συντρέχει ως το τέλος. Και που μιλά κι εξομολογείται στον ‘γραμματικό’ συντοπίτη του κι ουσιαστικό καπετάνιου του Πυθέα. Που προσπαθεί με τον διάλογο να γεφυρώσει τα χρόνια που τους χώρισαν και τους έφεραν ξανά κοντά.

Μια ιστορία που μπάζει από παντού, αμπάρι ξέσκεπο, πόρτα ανοιχτή, σκαρί μπαταρισμένο. Μα δεν μπάζει νερά. Μπάζει μνήμες, πίκρες, άλλες ιστορίες, ατέλειωτες ιστορίες, ιστορίες για γυναίκες άξιες κι ανάξιες να αγαπηθούν, που η αγάπη τις αγγίζει και τις αφήνει πάλι και πάλι σαν κύμα, άλλοτε ήρεμο, άλλοτε βρώμικο, άλλοτε θερμό, άλλοτε κρύο. Γυναίκες που υφαρπάζονται κι εκσφενδονίζονται από τη Σκωτία στο Άντεν, από την Αυστραλία στη Βηρυττό κι από τη Μασσαλία στη Μασσαλία. Γεμάτο λέξεις ναυτικές που θαρρείς θα σε κόψουν σα σκουριασμένη λαμαρίνα κι ο ναυτικός τέτανος θα τρελάνει το μυαλό σου, θα εξορίσει τη σκέψη σου από τα γνωστά, τα προσφιλή, τα οικεία…

Ναύτες που πεθαίνουν κι άλλοι που σκοτώνουν κι άλλοι που αρρωσταίνουν κι άλλοι που χάνονται κι άλλοι ολοτινά χαμένοι που εμφανίζονται για μια στιγμή, χαράσσουν πορεία κι ύστερα λειώνουν στην τροπική τη ζέστη.

Κι όλα βυθισμένα σ’ ένα υγρό, ζεστό, μακάβριο πούσι. Που αχρηστεύει τα τσιγάρα και τις ανάσες, τις πυξίδες και τους ασυρμάτους…

Τι είναι η ‘Βάρδια’; Η διατεταγμένη υπηρεσία ανάμεσα στο πριν και το μετά κενό. Η όποια ζωή που πιάνει λιμάνια, αλλά σε προορισμό δε φτάνει. Αυτό το γλυκόπικρο αναίτιο παίδεμα. Που μόνο σαν ανάγκη μπορεί να εν-νοηθεί. Που είναι αδύνατο να κατα-νοηθεί. Που να το περιγράψει πασχίζει η μνήμη που δεν το γνώρισε μα που νομίζει πως γνωρίζει.

Αν σας αρέσουν οι ξεκάθαρες ιστορίες κι  η ολοκληρωμήνη αφήγηση, μην το διαβάσετε. Γιατί θα απορήσετε τι γυρεύουν τόσοι ζωγράφοι στις θάλασσες του Καββαδία. Δεν θα εννοήσετε πως μπορούσε να συλλέγει ρεπροντυξιόν τέχνης κι έρωτα με την ίδια αγάπη και το ίδιο μίσος ή τι κάνει τον λόγιο  μαχαιροβγάλτη, κοντραμπαρτιέρη τον ποιητή.

Αλλά πάλι, αν η ζωή σας δεν είναι τόσο προφανής, διαβάστε το. Δεν θα σας βοηθήσει, μα θα σας συντροφέψει…

Η φωτό είναι του Chris Seufert από το Flickr.

Advertisements

Ο Καμύ για τα ελληνικά νησιά

Έχω μια συνήθεια να παρατηρώ τι λέγεται στην ξένη λογοτεχνία για την Ελλάδα και τους Έλληνες. Διαβάζω την Πτώση του Καμύ αυτές τις μέρες και βρήκα την ακόλουθη ενδιαφέρουσα αναφορά.

Ο ήρωας του Καμύ βρίσκεται σε ένα πλοίο και διασχίζει με κάποιον άλλο την Ζαϊντερζέε στην Ολλανδία. Αφού σχολιάσει την μέσα στην ομίχλη θάλασσα εκεί ως ακίνητη, σχεδόν νεκρή, λέει:

Στο ελληνικό αρχιπέλαγος, είχα την αντίθετη εντύπωση. Εμφανίζονταν αδιάκοπα καινούργια νησιά στον ορίζοντα, ολόγυρά μας. Η άδεντρη ράχη τους διέγραφε τα όρια του ουρανού, η βραχώδης παραλία τους ξεχώριζε καθαρά πάνω στη θάλασσα. Καμιά πιθανή σύγχυση. Στο λαγαρό φως όλα ήταν σημεία αναφοράς του χώρου. Κι από το ένα νησί στο άλλο, πάνω στο μικρό μας καράβι που ωστόσο θαρρείς και σερνόταν, είχα την εντύπωση ότι αναπηδούσα, ασταμάτητα, μέρα νύχτα, πάνω στη ράχη των μικρών δροσερών κυμάτων, μ’ ένα καλπασμό όλο αφρούς και γέλια. Από τότε, η Ελλάδα πλανιέται κάπου μεσα μου, στα όρια της μνήμης μου, ακατάπαυστα…

Ο Καμύ είχε επισκεφτεί την Ελλάδα δυο φορές: το Μάϊο του 1956 και τον Ιούνιο του 1958. Η Πτώση εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 1956. Σίγουρα η αναφορά του είναι βιωματική. Δεν ξέρω αν έγραψε το βιβλίο στο μεσοδιάστημα πρώτης επίσκεψης – έκδοσης, το οποίο είναι πάρα πολύ μικρό, ή απλώς ήταν μια προσθήκη της τελευταίας στιγμής.

Το απόσπασμα και τις πληροφορίες τις πήρα από αυτήν την έκδοση.

Νεραντζιές

Σε μια πόλη δίχως αυλές και κήπους, δίχως αλλέες και δημόσια πάρκα, είναι δύσκολο να αντιληφθείς την άνοιξη.Ιστράτι - Καζαντζάκης
Σαν αντίσταση, σαν αντάρτικο πόλεων ενάντια στον ολοκληρωτισμό του τσιμέντου, παραμένουν ακόμα μερικές άταχτες ομάδες από νεραντζόδεντρα που επιδίδονται σε ιδιότυπους ακτιβισμούς. Παγιδεύουν το βλέμμα των ανύποπτων περαστικών με το λευκό των ανθών τους, επιτίθενται στα οσφρητικά αισθητήρια κι απαγάγουν τη σκέψη σε ένα ξεμυάλισμα. Ανάγνωση του υπολοίπου…

Εξ αφορμής

Ο φίλος mpampakis, πονηρώ τω τρόπω (με ένα pingback), μου έστειλε μια πρόσκληση γι άλλο ένα παιχνίδι, αυτό με τα επτά βιβλία.

Έχω δηλώσει όμως ότι δεν θέλω να συμμετάσχω σε άλλα τέτοια παιγνίδια και παρότι διατρέχω τον κίνδυνο να θεωρηθώ σπαστικός και αγενής απέναντι σ’ αυτόν που με προσκαλεί, λέω να εμμείνω στη θέση μου.

Η συγκεκριμένη πρόσκληση όμως, μ’ έβαλε σε μια τροχιά σκέψης που θα εκθέσω παρακάτω, γιατί τα βιβλία είναι το αγαπημένο θέμα του μπλογκ. Ανάγνωση του υπολοίπου…

Ένας Ρωμαίος ονόματι Τίτος

και από την τάξη των πατρικίων μιλούσε χτες στο Μέγαρο ως τιμώμενο πρόσωπο. Αλήθεια, τι ειρωνικό ένας άνθρωπος της Αριστεράς, με φυλακίσεις κι εξορίες να φέρει αριστοκρατικό ονοματεπώνυμο..

Πλειάδα γνωστών στην κατάμεστη αίθουσα (Ραφτόπουλος, Μαρωνίτης, Βέλτσος, Νιάρχος, Φωστιέρης,Κουμανταρέας κ.α. που δεν συγκράτησα). Ανάγνωση του υπολοίπου…

Post Navigation